Dativ – Celownik w języku niemieckim

W niemieckim mamy cztery przypadki: Nominativ, Dativ, Genitiv i Akkusativ. Dativ, czyli celownik w języku niemieckim odpowiada na pytanie komu? czemu? (wem?). Jak już wiesz z poprzednich lekcji, przez przypadki odmieniają się głównie rodzajniki i niestety w celowniku zmieniają się one wszystkie, ale spokojnie nie jest to aż takie trudne. Sam zobacz 🙂

Dativ – Odmiana rodzajnika w celowniku

Poniżej znajdziesz tabele z odmianą rodzajnika określonego, nieokreślonego i przeczenia kein w celowniki w języku niemieckim.

Rodzaj męskiRodzaj żeńskiRodzaj nijakiLiczba mnoga
Rodzajnik określonydemderdemden + n
Rodzajnik nieokreślonyeinemeinereinem– + n
Przeczeniekeinemkeinerkeinemkeinen + n

Jak można zauważyć, w Dativ (celownik) w liczbie mnogiej oprócz zmiany rodzajnika, jest również dodatkowa litera -n dodawana do rzeczownika. Ale uwaga, jeśli rzeczownik w liczbie mnogiej kończy się na „-n” lub „-s”, to wtedy nie otrzymuję on dodatkowej końcówki.

Kiedy używamy Dativ (celownik) w języku niemieckim?

Zasada jest podobna jak w Nominativ, czy Akkusativ. Dativ odpowiada na pytania komu? czemy? (wem?). I te pytania możesz zadawać sobie po każdym czasowniku tak jak w przykładach poniżej.

Anna hilft der Mutter – Anna pomaga (komu?) matce

Ich antworte dem Mann – Ja odpowiadam (komu?) temu mężczyźnie

Die Fotos gefallen keiner Frau – Zdjęcia nie podobają się żadnej kobiecie

Niestety są również wyjątki od tej reguły i nie wszystkie czasowniki łączące się z celownikiem w języku polskim będą się łączyć z celownikiem w języku niemieckim. Na przykład:

Das Haus gehört den Nachbarn – dom należy do (kogo?) sąsiadów

Są to jednak wyjątki i najczęściej można jednak używać pytań do rozpoznania przypadku.

Dativ po czasownikach

Dativ używamy zawsze po czasownikach:

helfen – pomagać

gehören – należeć

antworten – odpowiadać

sagen – mówić

schenken – podarować

geben – dawać

zeigen – pokazywać

Oraz po wielu innych czasownikach, jeśli oczywiście nie znajdują się po nich przyimki, które łączą się z Akkusativem lub Genitivem. Kilka przykładów:

Ich helfe den Kindern – pomagam dzieciom

Die Lehrerin gibt den Schülern ihre Arbeiten zurück – Nauczycielka zwraca uczniom ich pracę.

Das Auto gehört dem Mann – Samochód należy do tego mężczyzny

Die Gäste geben dem Kind Geschenke – Goście dają dziecku prezenty.

Präpositionen mit Dativ – Przyimki z celownikiem

Niektóre przyimki wymuszają użycie celownika, oznacza to, że te przyimki nie mogą łączyć się z innymi przypadkami. Nawet jeśli wydawałoby się z kontekstu, że trzeba użyć innego przypadku, nigdy tak nie będzie, ponieważ po poniższych przyimkach zawsze, ale to zawsze, będzie występował biernik (Dativ). Pamiętaj, że przyimki mają zawsze pierwszeństwo, jeśli chodzi o przypadki niemieckie.

aus – z, ze środka

Wann kommt Eryk aus der Schule? – Kiedy przyjdzie Eryk ze szkoły?

mit – z

Sie fährt mit dem Auto – Ona jedzie autem

gegenüber – naprzeciwko

Gegenüber der Bibliothek befindet sich mein Haus – Naprzeciwko biblioteki znajduje się mój dom

ab – od

Ab dem 01. Mai ändern sich unsere Preise – Od 1. maja nasze ceny ulegną zmianie

nach – po, do, według

Nach dem Unterricht gehen alle in die Mensa – Po zajęciach wszyscy idą do stołówki

seit – od (gdy mówimy o czasie)

Seit einem Monat lerne ich Deutsch – Od miesiąca uczę się niemieckiego

zu – do

Anna geht zu dem Arzt – Anna idzie do lekarza

bei – u, przy, koło

Ich bin bei dem Opa – Jestem u dziadka

von – od, z, o

Ewa kommt gleich von dem Zahnarzt – Ewa przyjdzie zaraz od lekarza

Skrócone formy w celowniku

Niektóre przyimki z rodzajnikami ulegają skróceniu i przyimek ma wtedy końcówkę rodzajnika. Oczywiście obie formy są poprawne i możesz je używać kiedy chcesz, w zależności co dla Ciebie będzie łatwiejsze. Skrócone formy wyglądają następująco:

zu + der = zur

zu + dem = zum

bei + dem = beim

von + dem = vom

Czyli powyższe zdania można również napisać następująco i będą one oczywiście również poprawne

Anna geht zum Arzt – Anna idzie do lekarza

Ich bin beim Opa – Jestem u dziadka

Ewa kommt gleich vom Zahnarzt – Ewa przyjdzie zaraz od lekarza

Podsumowanie – Celownik w niemieckim

  • Dativ (celownik) odpowiada na pytania komu?czemu? (wem)
  • Celownik używamy w niemieckim po czasownikach helfen, geben, gefallen, schenken, zeigen, sagen.
  • Przyimki mają zawsze pierwszeństwo, jeśli chodzi o przypadki niemieckie
  • Dativ, czyli celownik używamy zawsze po przyimkach aus, mit, gegenüber, ab, seit, nach, zu, bei i von.
  • Niektóre przyimki wraz z rodzajnikami można skracać, na przykład: zum, zur, beim, vom.

Dodaj komentarz